Luondu ja biras

3.2 - Árbevirolaš máhttu

Govva
Creative Commons by-nc-sa
Govva: Dr F. Eugene Hester, Kilde: public-domain-image.com.

Birgenjurdda fátmmasta viidát. Ii dušše ahte dinet ruđa vuoi sáhttá gávppašit, muhto birget árgabeaivvis ja maid oahppat árbevirolaš máhtu movt birget luonddus. Dakkár máhttu lea mielde addime iešluohttámuša ja oadjebasvuođa meahcásteami oktavuođas, ja maid gullevašvuođa. Árbevirolaš máhttu lea maid daddjon deaŧalažžan oahpahusa oktavuođas. Árbevirolaš ja báikkálaš máhttu lea ášši mii lea deattuhuvvon luonddudieđa ja teknologiija dutkanehtalaš njuolggadusain mat mearriduvvojedje jagis 2007.

Go galgá birget meahcis, de lea dárbu oahppat boaldámuša gávdnat ja dola dahkat, oahppat makkár báikái lea buorre bisánit go áigu idjadit, oahppat dovdat gokko ii berre vánddardit ja gokko lea buorre mannat.

Birgemii gullá máhttit vánddardit meahcis. Mohtorfievrrut leat boahtán hearge- ja heastavuodjima sadjái. Dainna lágiin sáhttá vánddardit jođáneappot ja olle viidábut johtit go ovdal. Earenomáš deaŧalaš lea máhttit ja beroštit mohtorfievrruiguin vánddardit várrogasat nu ahte ii billis eatnamiid. Jus mohtorfievrruiguin vuodja jekkiid badjel ja boltu, de sáhttá daguhit ahte jeakkit dađistaga goiket ja nu billahuvvá luomešaddu ja maid eará šattut.

Ovdalašáigge fertejedje máhttit dovdat luonddumearkkaid, oahppat dovdat luonddus ja šattuin guđe guovllus lulli ja davvi lea, dovdat násttiid ja máhttit daid mielde vánddardit. Dalle gehčče dálkemearkkaid nu ahte dihte makkár dálki lea vuordimis. Movt dál lea, leat go diekkár máhttui dárbu?

Sámegielas leat hui olu luonddusánit ja muohtasánit. Sánit čilgejit eanadagaid, nu go čorru, skáidi ja nuorri, ja muohtasánit makkár muohta lea ja makkár siivu lea. Báikenamain lea dávjá luonddusátni vuođđun.