Luondu ja biras

6.1 - Atmosfeara

Govva
Creative Commons by-nc-sa
Govva: The High Fin Sperm Whale, Kilde: Wikimedia Commons.

Atmosfeara lea áibmogeardi mii lea eatnama birra. Dat sisttisdoallá čáhcelievlla, gásaid, balvvaid ja partihkkaliid. Atmosfeara lea áibbas dárbbašlaš buot heggii eatnamis. Dat regulere man olu lieggasa eanan doalaha ja man olu máhcaha ruovttoluotta fas máilmmiávvosii, ja dat suodjala várálaš beaivvášsuokŋariid vuostá.

Atmosfearas leat dat gearddit:

  • Eksosfeara 650 km -
  • Termosfeara 85 - 1000 km, -75 °C -1500 °C. Guovssahas šaddá dán gearddis
  • Mesosfeara 50 - 85 km, -73 °C.
  • Stratosfeara 8 - 50 km, Dán gearddis lea ozongeardi
  • Troposfeara 0 - 16 km, Dán gearddis lea áibmu

Dálkkádatrievdamis leat guokte dáhpáhusa mat váikkuhit nubbi nubbái. Lieggaset dálkkádat asehuhttá ozongearddi, ja asehit ozongeardi daguha lieggaset dálkkádaga. Ozongeardi lea šaddan assát dan rájes go ozonbillisteaddji ávdnasat gildojuvvojedje, muhto lieggaset dálkkádat goahcá dán ovdáneami.