Luondu ja biras

6.2 - Gilvvavistebeaktu

Gilvvavistegásat

Dálkkádatrievdama oktavuođas namuhuvvojit dálkkádatgásat. Dat leat seamma go gilvvavistegásat, namalassii:

  • Čáhcelievla (H2O)
  • Karbondioksida (CO2)
  • Metan (CH4)
  • Ozon (O3)
  • Syntehtalaš KFK-gásat ja lystgása (N2O)

Karbondioksida lea dárbbašlaš oassi atmosfearas. Gása mudde dálkkádaga ja addá karbona proseassaide karbonbirrajohtima bokte. Karbondioksid lea dálkkádatgása mii eanemusat váikkuha gilvvavistebektui. Dat mas CO2 boahtá lea fossiila boaldámušaid boaldin ja vuovddehuhttin.

Balvvat ja gásat

Balvvat ja namuhuvvon gásat atmosfearas doibmet seammaládje go láseseainnit gilvvavisttis. Beaivvášsuotnjarat besset gilvvavistti sisa, muhto láseseainnit hehttejit lieggasa beassamis olggos. Stuora oassi eatnama suonjardeamis ii beasa čađa atmosfeara. Dainnalágiin lieggana áibmu eatnanlahka. Jus nu i livčče, šattašii eatnama alde hui galmmas. Gaskamearálaš liekkas eatnamis lea 15oC. Jus ii livčče gilvvavistebeaktu, de livččii 35oC galbmaseabbo. Danne lea gilvvavistebeaktu áibbas dárbbašlaš.