Luondu ja biras

1.3 - Luondu lea rašši

Govva
Creative Commons by-nc-sa
Govva: Valerii Tkachenko, Kilde: Wikimedia Commons.

Árktalaš guovllus lea rašes luondu. Eanaassi lea asehaš ja dainna ii gierdda nu olu ovdal billahuvvá. Šaddet johtilit mearkkat olbmuid doaimmaid geažil, ja manná guhkes áigi ovdal dat fas jávket.

Olbmot

Árktalaš guovlu geasuha olbmuid. Muhtimat háliidit vásihit áibbas earalágan luonddu, muhtimat háliidit bivdit ja earát fas ealáhusdoaimmaid, earenoamážit turistaealáhusa. Muhto mátkkošteapmi daguha ahte eana gollá, hárvves šattut billahuvvet ja dat sáhttá váikkuhit elliid čivgamii ja ceavzimii.

Mollejeaddjit

Guobbarat, bakteriijat, máđut ja suovssat mat mollejit jápmašattuid ja jápmán elliid ja nu šaddet muoldun. Galbma guovlluin leat unnán biologalaš mollejeaddjit ja buot biologalaš proseassat mannet njozet. Danne lea árktalaš guovlu nu rašši, ja šaddet ge stuorit váikkuhusat mirkoávdnasiin. Manná guhkit áigi ovdal luondu lea bihttán mirkkuiguin.

Buorit bealit das go dálkkádat lea nu galmmas ja leat unnán mollejeaddjit, lea ahte ii dárbbaš rišuhit mirkkuiguin borramuššattuid vuoi cevzet divrriid vuostá.