Luondu ja biras
Loga eambbo

Matallat hágganit

Movt hágganit luonddus

Metállat leat sihke atmosfearas, čázis ja eatnamis. Ruvkedoaimmat, suddadagat ja eará metállindustriijat leat váldosivalaččat dasa ahte metállathágganit lundui. Juohke oasis dan rájes go metállat vižžojit bajás eatnanvuolde hágganit metállagavjjat atmosferii ja eatnamii. Eatnamis fas sáhttet metállat luvvat ja vuohčut jogaide ja jávrriide. Lossametállat mat mannet áibmui, hágganit viidát ja leat atmosfearas guhká ovdal mollanit dahje gahččet eatnamii. Eatnamis maid manná guhkes áigi ovdal luondu birge daiguin, vaikko luoitámušat unnot dahje nohket áibbas.

Eanas oassi metállain atmosfearas Árktalaš guovllus bohtet doaimmahagain eará guovlluin ja leat čuvvon biekkaid mielde davás. Galbma dálkkádat doppe daguha ahte metállat bissot atmosfearas vel guhkit áiggi go lieggaset guovlluin. Eatnamat ja čázit leat nuoskkiduvvon guovllu industriijaid geažil.

Lunddolaš proseassat maid hággejit metállaid lundui

Lunddolaš proseassaid geažil maid luitojuvvojit metállat lundui. Go eana mollana, beasadit eanačalmmit máid biegga doalvu áibmui. Mollejuvvon eana mas leat metállat sáhttá maid čuovvut jogaid mielde jávrriide ja mearraguovlluide. Vulkánain mannet áibmui ávdnasat mat bohtet eatnansis; oassi dain ávdnasiin lea kadmium ja eallisilba. Metállat mat leat leamaš oassin šattodagain luovvanit ja hágganit vuovdebuollimiin.

Unnit lossametállahivvodat áimmus

Dutkit leat mihtidan man olu lossametállat gahččet Norgga badjel 1977 rájes. Lea unnit lossametállahivvodat mii boahtá Eurohpás Norgii. Earenoamážit ladju lea unnon dan rájes go bensiinnas heaittihuvvui. Muhto eallisilba ii leat unnon jagi 2000 rájes, juoga mii fuolastuhttá dutkiid.

Buoret ráidnenrusttegat leat unnidan luoitámušaid áibmui ja eatnamii. Unnit nuoskkidahtti energigálduid geavaheapmi ja industriijadoaimmahagaid heaittiheapmi Nuorta-Eurohpás lea maid váikkuhan unnideapmái.

Ruoššabealde Nikel guovllus leat lossametállaid fievrredeapmi Norgii baicca lassánan 2004 rájes. Riššaluoitámušat gal leat unnon go Ruošša geavaha koala mas ii leat nu olu rišša.