Luondu ja biras

8.4 - Atomavearjjut

Stuorimus áitta lundui ja birrasii leat atomvearjjut. Fatnasat ja girdit main lea atomjođiheaddji-mohtorat mat sáhttet nuoskkidit jus lihkohisvuohta deaivida. Leat maid fatnasat ja girdit mat fievrredit atomvearjjuid.

Bylot-nuorri

Okta dakkár lihkohisvuohta dáhpáhuvai ođđajagimánus 1968:is go Amerika B 52-girdi gahčai jieŋa ala Bylotnuoris Ruonáeatnamis. Atomvearjjut cuovkanedje ja plutonium hágganii jieŋa ala. Eatnasa gal oaččui čorgenveahka eret, muhto oassi vuojui mearabodnái. Mihtideamit leat čájehan ahte maŋŋelaš lihkohisvuođa lei eanet plutoniumhivvodat mearačázis Bylotnuoris go eará guovlluin Ruonáeatnamis.

Komsomolets

Ruošša atom-čázevuolfanas "Komsomolets" buollái ja vuojui lulábealde Bjørnøya Norggamearas 7. Beaivvi cuoŋománus 1989:is. Fatnasis lei atomreaktor ja atomvearjjut. Sihke Ruošša ja Norgga birasgáhtteneiseválddit leat árvvoštallan nuoskkidanáitaga maŋŋil lihkohisvuođa ja leat gávnnahan ahte lea unnán radioaktiiva nuoskkideapmi.

Kursk

Okta eará Ruošša atom-čázevuolfatnasiin, Kursk, vuojui Barentsáhpái 12. Beaivvi 2000:is ja 118 olbmo dušše. Fatnasis ledje atomvearjjut. Dutkamat leat čájehan ahte rakeahtta várra bávkkehii fatnasis.