Luondu ja biras

8.1 - Industriijanuoskkideamit

"Moscow Power Plant 21 in Korovino, the Cooling Towers"
Creative Commons by-nc-sa
"Moscow Power Plant 21 in Korovino, the Cooling Towers"
Govva: ssr, Kilde: Wikipedia.
"A pulp and paper mill in New Brunswick, Canada"
Creative Commons by-nc-sa
"A pulp and paper mill in New Brunswick, Canada"
Govva: Alexvye, Kilde: Wikipedia.

Eanas oassi nuoskkidemiin davvin bohtet eará guovlluin, muhto davviguovlluin leat maid báikkálaš nuoskkideaddjidoaimmahagat.

Industriija Ruošša bealde

Ruoššas lea industriija Murmanska ja Arkhangelsk fylkkain ja Norilskas. Dat industriija luoitá mirkoávdnasiid, earenoamážit SO2 ja lossametállaid, mat leat daguhan billistemiid Barentsguovllu davimus guovlluin.

Suddadandoaimmahagat Guoládagas atnet málmma mii boahtá Norilskas nuortaleappos Ruoššas. Norilska málmmas lea olu rišša mii dahká ahte šaddá earenoamáš olu SO2. Ruoššas váilot ráidnendoaimmahagat, juoga mii livččii unnidan nuoskkideami. Industriija Guoládagas luoitá 700 000 tonna rišša jahkásaččat ja ⅓ oassi das boahtá nikkeldoaimmahagas Petsjengas mii lea lahka Norgga ja Suoma ráji.

Davviguovlluin ii leat nu olu arvi, ja de mannet nitrogenoksiidat ja riššaoksiidat gásahámis biekka mielde ja boldet muoraid ja šattuid. Riššaoksiida lea boaldán muoraid ja šattuid nu ahte vuovdi lea jápmán ja šaddogeardi billahuvvan 10 – 12 000 km² viidosaš báikkis. Hearkkimusat leat vissis jeagelšattut. Nuorta- Finnmárkkus lahka Ruošša ráji sáhttá čielgasit oaidnit guđe guovllus nuoskkideapmi lea boahtán. Biekkabealde váilot geđggiin geađgeganat ja muorain lahput.

Industriija Kanadas ja Amerikas

Guhká lei Davvi-Kanada ávdin guovlu gosa lei váttis beassat. Doppe lei galmmas, guhkes sevdnjes dálvi ja ledje olu čuoikkat. Dát balddii olmmošeatnatvuođa ássamis dohko.

Nikkelsuddadan-doaimmahagat Sudburys luitet riššaoksiida ja lossametállaid mat leat billistan vuvddiid lagasbirrasis. Suvrra arvi ja eará áibmonuoskkideamit mat bohtet biekka ja dálkki mielde industribáikkiin Amerikas ja lullinuorttageahčen Kanadas billistit luonddu ja birrasa davimus guovlluin.

Árktalaš guovllus ii leat vejolaš roggat bázahusaid eatnan vuollái, ja nu leat industribázahusat ja duvnnit báhcán rabas ja nuoskkidit luonddu.