Luondu ja biras

8.7 - Biilaluottat

Govva
Creative Commons by-nc-sa
Govva: Ximonic (Simo Räsänen), Kilde: Wikimedia Commons.
Govva
Creative Commons by-nc-sa
Govva: Bjørn Christian Tørrissen, Kilde: Wikipedia.

Johtolat sáhttá goaridit rašes luonddu davviguovlluin jus dan ii stivre. Árktalaš guovllus lea Svalbarda gosa lea álkimus beassat. Svalbárddas lea dušše logádas oassi gos eallit ja šattut sáhttet eallit.

Stuora biilaluottat ja ruovdemáđijat leat rahpan viiddis meahcceguovlluid ja dahkan ahte olbmot besset báikkiide gosa ovdal eai beassan. Árktalaš guovllus leat guokte stuora ruovdemáđija, Trans-sibirjjá ruovdemáđidja rastá Ruošša ja ruovdemáđidja mii manná rastá Kanada Jaskesábis Atlanteráhpái. Geainnut leat addán vejolašvuođa bivdiide ja eará olbmuide vánddardit guhkás ávdin báikkiide, ja stuoraservodagaide álkibut viežžat luondduriggodagaid. Olbmot gáibidit beassat nu jođánit ja álkit go lea vejolaš guhkás meahccái.

Svalbbárddašiehtadus vuolláičállojuvvui 14.b. Borgemánus 1925’as. Das lea ea.ea. Mearriduvvon ahte:

  • Svalbarda gullá Norgii, Norggas lea váldi guovllus
  • Buot riikkain lea vuoigatvuohta jođihit ealáhusdoaimmaid doppe
  • Guovlu ii galgga adnot soađis dahje makkárge militeararusttegiidda
  • Buohkat galget máksit vearu, muhto vearru galgá adnot dušše Svalbárddas. Danne lea unnit vearru go Norggas
  • Norggas lea erenoamáš ovddasvástádus elliid ja šattuid várjaleamis