Luondu ja biras

7.6 - Suvrra arvi

Govva
Creative Commons by-nc-sa
Govva: Edward Stevens, Kilde: Wikimedia Commons.

Dábálaš pH-árvu arvvis lea 5,6. Suvrra arvi lea arvi mas ph-árvu lea unnit go 5,6. Suvrra arvin rehkenasto arvi, muohta dahje gása; áibmonuoskkideapmi mii ráhkada billisteaddji suvrriid ja gásaid mat gahččet eatnamii.

  • PH lea mihttu mii muitala man suvrris dahje eamálaš čáhci dahje čáhceluvvadus lea. Mađi eambbo okosoniumionat, H3O+-ionat, luvvadusas leat, dađi suvrásat leat dat. Ph-skala (fig)

Ph-skálas oaidná luvvadusa suvrodaga. Suvrra luvvadusain lea ph-árvu unnit go 7. Eamálaš luvvadusain lea ph-árvu eambbo go 7.

  • Go pH = 7, ii leat ii suvrris ii ge eamálaš.

Suvrra arvi šaddá go bázahusat luitojuvvojit áibmui koalla- ja oljoboaldimis, elfápmodoaimmahagain, muhtin industriijaproseassain ja mutuvrrain. Guokte váldo ávdnasa mat daguhit suvrra arvvi leat rišša- ja nitrogenaovttastusat; riššadioksiida ja nitrigenoksiidat.

Riššadioksiida (SO2) ja nitrogenoksiidat (NOx) mannet áibmui, doppe reagerejit čáziin ja šaddet rišša- ja salpetersuvrin. Suvrrit fas čuvvot arvvi ja muohttaga mielde vulos.

Suvrra arvi váikkuha dasa ahte šaddodat rievdá ja šládjavalljodat unnu. Lulli-Norggas lea suvrra arvi daguhan šaddodatrievdamiid.

Badjel 90 % suvrra arvvis mii gahččá Norggas boahtá Englánddas ja eará riikkain Eurohpás. Dat nuoskkideapmi čuohcá earenoamáš garrasit Norgga lulimus guovlluide. Doppe lea arvvi ph-árvu leamaš 4,4 guhká, muhto maŋemus jagiid lea dilli buorránan. Unnit rišša ja nitrogena ja buoret ráidnen lea buoridan dili.

Eará guovlu Norggas gos lea olu nuoskkideapmi lea Nuorta-Finnmárku. Doppe boahtá nuoskkideapmi Ruoššas.